Адасқақ, Асқар Сүлейменов

«Адасқақ» повесін оқығанда қазақ қоғамының сол кездегі жағдайы еске түспей қоймайды. Орыс отаршылығы басталғалы жүз жылға таяған. Қазақ жері Ақ патшаның меншігіне айналған. Азаттық жолындағы Исатай-Махамбет, Кенесары күрестері ел есінен ескіре бастаған шақ. Яғни, қылыш ұстайтын қазақтың ерлері енді, домбыра ұстап, ұрысқа ұран шақыратын батырлары ән шырқауға көшкен кез. Елдің жаумен соғыстағы ерік-жігері жасып, ішкі дауды мақсұт етіп, жуан жілік жігіттері білек күшін дұшпанға емес, бір-біріне жұмсайтын барымта соғысына айналған алауыздық белең алып, елге пайдасыз бақталастық асқынған заман.

Зерттеушілер пайымдағандай «Адасқақтың» нақты айтпағы осы болса да, соцреализм үстемдік құрған кезеңде оны ашық айтудың жолы жабық болды. Десек те, «Адасқақта» автор бөлекше сөз зергерлігімен қазақ деген қауымның жетілген ұлт, қалыптасқан халық екенін, қазақы болмыстың қырық қатпар ғажап жан-дүниесін жақұттай жайып көрсеткен.